जीवन तेज़ी से जा रहा है, यौवन तेज़ी से जा रहा है, रोग तेज़ी से पास आ रहा है — इसलिए पिनाकधारी की पूजा करो। जब तक मृत्यु नहीं आती, जब तक बुढ़ापा नहीं घेरता, जब तक इंद्रियाँ शिथिल नहीं होतीं — तब तक शंकर की पूजा कर लो। तीनों लोकों में शिव-पूजा के समान कोई दूसरा धर्म नहीं।
यह वायवीय संहिता की शिव-पूजा-प्रशंसा से है। तीन बार दोहराया “त्वरितम् — शीघ्र” घंटी की तरह जगाता है: भगवान् को बाद के लिए मत छोड़ो।
यह भय का नहीं, स्पष्टता का उपदेश है। झुक सकने वाला शरीर, गा सकने वाली वाणी, लिंग को देख सकने वाली आँखें — ये अभी के वरदान हैं।
निश्चित
स्रोत खोलें
मूल पाठ
त्वरितं जीवितं याति त्वरितं याति यौवनम् ।
त्वरितं व्याधिरभ्येति तस्मात्पूज्यः पिनाकधृक् ॥
यावन्नायाति मरणं यावन्नाक्रमते जरा ।
यावन्नेन्द्रियवैकल्यं तावत्पूजय शङ्करम् ॥
न शिवार्चनतुल्योऽस्ति धर्मोऽन्यो भुवनत्रये ॥
tvaritaṃ jīvitaṃ yāti tvaritaṃ yāti yauvanam |
tvaritaṃ vyādhir abhyeti tasmāt pūjyaḥ pināka-dhṛk ||
yāvan nāyāti maraṇaṃ yāvan nākramate jarā |
yāvan nendriya-vaikalyaṃ tāvat pūjaya śaṅkaram ||
na śivārcana-tulyo'sti dharmo'nyo bhuvana-traye ||
अनुवाद
जीवन तेज़ी से जा रहा है, यौवन तेज़ी से जा रहा है, रोग तेज़ी से पास आ रहा है — इसलिए पिनाकधारी की पूजा करो। जब तक मृत्यु नहीं आती, जब तक बुढ़ापा नहीं घेरता, जब तक इंद्रियाँ शिथिल नहीं होतीं — तब तक शंकर की पूजा कर लो। तीनों लोकों में शिव-पूजा के समान कोई दूसरा धर्म नहीं।
अनुवादक: ॐ नमः शिवाय टीम
यह पाठ संग्रह में मौजूद है; संपादकीय समीक्षा अभी बाकी है।
पूरी व्याख्या पढ़ें →शिव का केंद्रीय पुराण, सात संहिताओं में: विद्येश्वर, रुद्र (पाँच खंडों में), शतरुद्र, कोटिरुद्र, उमा, कैलास और वायवीय। अध्याय-संख्या संस्करणों में बदलती है; हमारे सभी संदर्भ गीताप्रेस के कल्याण शिवमहापुराणाङ्क के अनुसार हैं।
ग्रंथ-संग्रह में देखें →